Techniek6 min lezen
Een 3D print nabewerken
Een FDM-print komt van de printer met zichtbare lagen. Voor een functioneel onderdeel maakt dat niets uit, voor iets dat in het zicht komt wel. Het goede nieuws is dat de meeste nabewerking gewoon handwerk is met spullen uit de bouwmarkt. Hieronder staat wat werkt, in welke volgorde, en waar mensen het vaakst tijd in steken zonder resultaat.
Het korte antwoord
Schuren gaat nat en van grof naar fijn, en je stopt pas als de lagen onder een schuine lichtinval verdwenen zijn. Lijmen doe je met secondelijm op PLA en PETG en met aceton op ABS. Verven werkt alleen met een laag grondverf ertussen, anders zie je elke laag door de kleur heen.
Schuren: nat, en van grof naar fijn
Begin met korrel 180 tot 240 om de lagen weg te halen, ga dan naar 400 en daarna naar 800. Elke stap haalt de krassen van de vorige weg; overslaan werkt niet, want dan zie je de grove krassen door het fijne werk heen.
Doe het nat. Een beetje water op het schuurpapier houdt het stof uit de lucht en voorkomt dat het papier dichtslibt. Bij PLA heeft het nog een tweede voordeel: droog schuren maakt het plaatselijk warm, en warm PLA smeert in plaats van dat het afgaat.
Controleer je werk onder een schuine lichtinval en niet recht van voren. Lagen die recht van voren onzichtbaar zijn, komen er onder een lamp van opzij genadeloos uit, en dat is precies het licht waarin je het onderdeel straks ziet staan.
Lijmen: het materiaal bepaalt het middel
PLA en PETG lijm je met dunne secondelijm. Schuur beide vlakken even op zodat de lijm ergens in kan trekken, breng hem dun aan en druk de delen twintig seconden aan. Een dikke laag lijm maakt de verbinding niet sterker maar juist brosser.
ABS lijm je met aceton, en dat is geen lijm maar een oplosmiddel: het lost de twee vlakken deels op zodat ze in elkaar stollen. De verbinding is daardoor even sterk als het materiaal zelf. Smeer het dun aan beide kanten, druk ze op elkaar en laat het een uur staan.
TPU laat zich slecht lijmen. Flexibele lijm op polyurethaanbasis werkt het beste, maar reken op een verbinding die minder houdt dan het materiaal. Kun je het onderdeel in één stuk printen, doe dat dan.
Bij een grote lijmnaad helpt het om in het ontwerp een lip en een sponning op te nemen. Dan hoeft de lijm alleen te verbinden en niet ook nog uit te lijnen. Print je een model dat te groot is voor de plaat, vraag ons er dan naar; wij knippen het zo op dat de delen in elkaar vallen.
Verven: grondverf is geen tussenstap maar de stap
Verf gaat de vorm van het oppervlak volgen, ook de laagjes. Wie direct op een print spuit, houdt een gekleurd onderdeel met zichtbare lagen over. Grondverf in spuitbus, in twee of drie dunne lagen met daartussen schuren op korrel 600, vult die laagjes op. Pas daarna komt de kleur.
Twee dunne lagen kleur zijn beter dan één dikke. Een dikke laag zakt uit in de groeven tussen de lagen en maakt die juist zichtbaarder. Laat tussen de lagen een kwartier zitten.
Op PETG hecht verf minder goed dan op PLA. Schuur het oppervlak eerst egaal mat en ontvet het met spiritus; een glimmend vlak is precies waar de verf later afbladdert. Op ASA en ABS hecht het weer prima.
Wat je beter kunt laten
Aceton-damp voor een glanzend oppervlak werkt alleen op ABS en ASA, en het vervormt fijne details. Op PLA en PETG doet het helemaal niets, hoe vaak je het ook op internet ziet staan.
Vullen met plamuur voordat je hebt geschuurd, kost dubbel werk. Schuur eerst, kijk wat er overblijft en vul alleen dat. In de praktijk zijn dat één of twee plekken, meestal waar het steunmateriaal heeft gezeten.
Een onderdeel dat maat moet houden, moet je niet schuren op de passende vlakken. Je haalt er makkelijk twee of drie tienden af en dan past het niet meer. Schuur alleen wat je ziet en laat de functionele vlakken zoals ze zijn.
Kort samengevat
Nabewerken is niet moeilijk maar wel geduldwerk, en de volgorde doet ertoe: eerst schuren, dan pas vullen, dan grondverf, dan kleur. Wil je het onderdeel meteen mooi hebben zonder nabewerking, kies dan een mat materiaal en de fijnste laaghoogte; dat scheelt de helft van het schuurwerk.
Vragen hierover die we vaker krijgen
Kunnen jullie de print voor mij nabewerken?
Standaard leveren we prints zoals ze van de printer komen, met het steunmateriaal eraf gehaald. Heb je meer nodig, zet dat dan in je aanvraag; voor eenvoudig schuur- en lijmwerk maken we een aparte prijs.
Welk materiaal is het mooist zonder nabewerking?
PLA Matte. Het heeft geen glans, dus het licht weerkaatst niet in de laagovergangen en die vallen daardoor veel minder op. In combinatie met de fijnste laaghoogte krijg je een oppervlak waar veel mensen niets meer aan doen.
Kan ik een geprint onderdeel waterdicht krijgen?
Redelijk, niet volledig. Met meer wanden en een hoge infill komt een print al een eind, en een laag epoxy of plastic dip aan de buitenkant maakt hem in de praktijk dicht. Voor iets dat onder druk staat is printen niet de juiste techniek.